༄༅།།རྒྱ་ནག་མི་མང་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་བཙུགས་ནས་ལོ་༦༠འཁོར་བའི་སྐྱེ་སྐར་ཉིན་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ལ་ཡིག་ཆ་དཀར་པོ་ཞིག་དང་མི་གཉིས་སྲོག་ཐོག་བཏང་བའི་ལག་རྟགསསྤྲད་པ །
༢༠༠༩ ཕྱི་ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༢༠ རེས་གཟའ་ཕུར་བུ།
བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་དྲ་གནས་ལས་དྲངས་༌༌༌༌༌༌༌༌༌༌༌༌༌༌༌
དམག་དཔུང་རུ་སྒྲིག་གི་བརྡ་ལན།
འདི་ལོ་ཕྱི་ཟླ་༡༠ཚེས་༡ཉིན་རྒྱ་ནག་མི་མང་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་བཙུགས་ཏེ་ལོ་༦༠འཁོར་བའི་དུས་དྲན་མཛད་སྒོ་དེ་རྔམ་བརྗིད་དོད་པོའི་ངང་སྤེལ་བ་རེད།སྤོབས་པ་དང་སེམས་འགུལ་འཐེབས་པའི་དམག་དཔུང་གིས་དམག་གི་གོ་མཚོན་གསར་པ་ངོམ་བཞིན་རུ་བསྟར་བསྒྲིགས་ཏེ་རྒྱ་ནག་གི་དབང་འཛིན་པ་ཚོའི་མདུན་ནས་མདུན་བསྐྱོད་བྱེད་སྐབས།དེར་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་མང་པོས་དབུགས་དམ་སྟེ་བལྟས་པ་རེད།གོ་མཚོན་གྱི་ཁྲོམ་རྭ་ཆེན་མོ་དཻར་འགྲམ་ཆུ་འཁོར་ནས་བལྟ་བཞིན་པ་ནི་འཛམ་གླིང་གི་མཚོན་ཆའི་བཟོ་གྲྭ་ཁག་རེད།འོན་ཀྱང་ཁོང་ཚོར་ཆེས་བློ་ཕམ་ཆེན་པོ་ཞིག་བྱུང་ཡོད་པ་དེ་ནི།ཉིན་དེར་དེང་དུས་ཀྱི་གོ་མཚོན་གྲངས་ལྔ་སྟོང་ལྷག་ཙམ་ངོམ་ཡོད་པ་ཚང་མ་རྒྱ་ནག་ནང་བཟོས་པ་ཤ་སྟག་རེད།དེས་འཆི་ཁར་ཐུག་པའི་གོ་མཚོན་གྱི་ཚོང་པ་དེ་དག་ལ་བརྡ་ལན་གསལ་པོ་ཞིག་བྱིན་ཡོད་པ་སྟེ།རྒྱ་ནག་ནང་གོ་མཚོན་གྱི་ཁྲོམ་རྭ་མེད་པ་མ་ཟད།གལ་གནད་ཆེ་བའི་གོ་མཚོན་གྱི་བཟོ་གྲྭ་དེ་སུ་གང་ལ་རེ་མི་དགོས་པར་རྒྱ་ནག་རང་གིས་རང་མགོ་རང་ཐོན་ངང་བྱེད་འདོད་ཡོད་པ་དེ་རེད།
ལྷ་ཡུལ་གྱི་རྔན་པཿཡིག་ཆ་དཀར་པོ།
འདི་ལོ་ཕྱི་ཟླ་༩ཚེས་༢༧ཉིན་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ལྔ་བཅུ་ང་ལྔ་ཡོད་པ་དེ་དག་གི་ཆེད་ལག་རྟགས་ཤིག་བྱིན་པ་དེ་ནི་༼རྒྱ་ནག་གི་མི་རིགས་སྲིད་བྱུས་དང་མི་རིགས་ཡོངས་ལ་གཅིག་གྱུར་གྱི་ཡར་རྒྱས་དང་གོང་འཕེལ།༽ ཞེས་པའི་ཡིག་ཆ་དཀར་པོ་ཞིག་སྟོན་པ་དེ་རེད།ཡིག་ཆ་དེ་རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་གི་གནས་ཚུལ་ཁྱབ་སྤེལ་ལས་ཁུངས་ནས་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་པ་རེད།ཕྱིའི་གནས་ཚུལ་ཉམས་ཞིབ་པ་ཚོས་གོང་དུ་བརྗོད་པའི་དམག་གཟིགས་རུ་སྒྲིག་དང་ཡིག་ཆ་དཀར་པོའི་ནང་བཀོད་པའི་མི་རིགས་གི་ཁེ་དབང་གཉིས་དབར་གྱི་འབྲེལ་བ་དེ་རྟོགས་ཐུབ་རྒྱུ་དཀའ་ཡང༌།རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་བཙན་གནོན་འོག་ཡོད་པའི་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་གཉིས་དབར་གྱི་འབྲེལ་བའི་གོ་བརྡ་དེ་གསལ་པོར་འཕྲོད་ཡོད།ཡིག་ཆ་དཀར་པོ་དེ་ཟ་འདོད་ཡོད་པའི་གུང་ལ་ཕུག་དང༌།གལ་སྲིད་གུང་ལ་ཕུག་དེར་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་རྣམས་ཀྱི་འདོད་པ་མ་ཁེངས་ན།རྒྱ་ནག་གཞུང་ལོ་༦༠འཁོར་བའི་དུས་དྲན་གྱི་དམག་གཟིགས་མཛད་སྒོའི་ཉིན་མངོན་གསལ་དོད་པོས་རུ་སྒྲིག་དྲག་ངོམ་བྱས་པའི་དྲག་པོའི་གོ་མཚོན་དེ་དག་གིས་བརྡུང་རྒྱུ་ཉག་ཅིག་ རེད།
ཕྱི་ཟླ་༡༠ཚེས་༣ནས།༩བར་འགྲེམས་སྤེལ་བྱས་པའི་དཔལ་འབྱོར་རིག་པའི་དུས་དེབ་ (The Economist)ཅེས་པའི་རྒྱབ་ཤའི་སྟེང༌།རྒྱ་ནག་གི་ལོ་དྲུག་ཅུའི་དུས་དྲན་ཉིན་དེར་དམག་གཟིགས་མཛད་སྒོ་བརྗིད་ཉམས་དོད་པོ་སྟོན་པའི་སྐོར་དཔྱད་གཏམ་ཞིག་སྤེལ་ཡོད་པའི་ནང༌།བྱབྱ རྒྱ་ནག་གི་འགོ་ཁྲིད་པ་ཚོས་རྒྱ་ནག་ད་དུང་ཡང་དབུལ་ཕོངས་ཉམས་ཐག་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་པས།དཔལ་འབྱོར་ཡར་རྒྱས་གཏོང་རྒྱུ་དེ་དམིགས་སུ་བཀར་ནས་གལ་ཆེར་བརྩི་ཡི་ཡོད་ཅེས་བཤད་འདུགདེར་བརྟེན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དུས་དྲན་ཉིན་དེའི་དམག་གཟིགས་མཛད་སྒོ་དེས་བརྡ་ལན་གསལ་པོ་ཞིག་བཏང་ཡོད་པ་སྟེ།དེར་ལྟད་མོ་བལྟ་བར་ཡོང་མཁན་ཕལ་ཆེ་བ་ཕྱི་མི་མ་ཡིན་པར་རྒྱ་ནག་ནང་གི་མི་མང་ཡིན་སྟབས།རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་འགོ་ཁྲོད་ཚོར་མི་མང་མང་མོས་ཀྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་རམ་བློ་འདོད་མེད་རྐྱེན།དཔལ་འབྱོར་ཡར་རྒྱས་དང་སྟོབས་ཤུགས་ཆེ་རུ་གཏང་ནས་རྒྱ་ནག་སྲིད་གཞུང་གི་ཁྲིམས་མཐུན་དབང་ཆ་སྐྱོངས་ཐབས་བྱ་རྒྱུར་བརྟེན་དགོས།དེར་བརྟེན་ཁོ་པ་ཚོས་ཇི་ཙམ་གྱིས་སྟོབས་ཤུགས་འཕེལ་ཡོད་པ་སྟོན་པ་དེ་ཙམ་གྱིས་ཁོ་ཚོར་གདེང་ཚོད་མེད་པ་གསལ་པོ་རེད།རྒྱ་ནག་ཡར་རྒྱས་འབུར་ཐོན་ཡོང་རྒྱུར་འགྲོ་ལམ་གང་ཞིག་བསྐྱོད་ཚེ་དཀའ་ངལ་མི་འོང་བའི་དངངས་སྐྲག་བྱུང་བ་དེ་ནི།རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་དེ་ལྟ་བུའི་བདེ་འཇགས་སྲ་བརྟན་མེད་པ་དེར་བློ་ཚབ་སྐྱེ་དགོས་པ་ཞིག་རེད།བྱབྱ ཅེས་བྲིས་འདུག
ཝི་ལི་ལམ་ (Willy Lam)གྱིས།བྱབྱ ཕྱི་ཟླ་༡༠ཚེས་༡ཉིན་རྒྱ་གཞུང་གིས་བསམ་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་དམག་གཟིགས་མཛད་སྒོ་གཞི་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞིག་སྤེལ་ཏེ་དྲག་ཤུགས་ངོམ་པའི་དམིགས་ཡུལ་ལྟེ་བ་ནི།རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ལ་ཡོད་པའི་རྒྱ་ནག་གི་དགྲ་བོ་ལས་ལྷག་པ་རྒྱལ་ནང་དུ་ཡོད་པའི་བོད་དང༌།ཡུ་གུར་སོགས་ལ་དམིགས་པ་རེད།བྱབྱ ཅེས་དཔྱད་གཏམ་ཞིག་སྤེལ་བའི་ནང་བཤད་ཡོད་པ་རེད།
ཕྱི་ཟླ་༡༠ཚེས་༡༢ཉིན་འགྲེམས་སྤེལ་བྱས་པའི་བདུན་རེའི་གསལ་འགྱུར་ (Newsweek)གི་ནང་དུའང་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བརྡ་ལན་དེ་རྒྱ་ནག་ནང་ཡོད་པའི་ལྟད་མོ་ལྟ་མཁན་མི་མང་མང་ཚོགས་ལ་ཡིན་པར་མོས་མཐུན་བྱས་ཡོད་ཀྱང༌།གསར་དེབ་དེར་ལྟ་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་ཞིག་བྱུང་ཡོད་པ་དེ་ནི།དམག་གཟིགས་རྔམ་སྟོན་དེས་རྒྱ་ནག་མི་མང་རྣམས་ལ་ཁོང་ཚོ་ཕྱི་ནང་གང་སར་བདེ་འཇགས་ངང་གནས་ཐུབ་པའི་འགན་ལེན་བྱས་པ་རེད།ཅེས་བྲིས་འདུག་ཀྱང༌།རྒྱ་ནག་གི་དབང་འཛིན་པ་ཚོས་དམག་གཟིགས་མཛད་སྒོ་དེ་གསང་བ་ཆེན་པོའི་ངང་བྱས་ཏེ་བཀྲ་མི་ཤིས་པའི་གནས་ཚུལ་འདི་ལྟར་བཟོས་ཡོད་སྟབས་ཤོད་ཚུལ་དེ་ཏག་ཏག་བསྡད་མེད།གལ་སྲིད་གོང་གི་རྒྱུ་མཚན་དེ་བདེན་པ་ཡིན་ན།རྒྱ་ནག་དབང་འཛིན་པ་ཚོས་དམག་གཟིགས་ནང་ཞུགས་མཁན་དམག་མི་དང་འདེམས་སྒྲུག་བརྒྱབ་པའི་མི་ཚོགས་ཁག་ཅིག་ཕུད།དེ་བྱིངས་མི་ཧ་ཅང་མང་པོར་ཕྱི་ལ་ཐོན་མ་བཅུག་པར་སོ་སོའི་ཁྱིམ་དུ་བསྡད་དེ་བརྙན་འཕྲིན་བལྟ་དགོས་པའི་བཙན་བཀའ་བཏང་དགོས་དོན་ག་རེ་ཡིན་ནམ།བདེ་འཇགས་དང་སྲུང་སྐྱོབས་རྒྱ་ནག་གི་དབང་འཛིན་པ་དང་མི་མང་གཉིས་ཀར་དགོས་པ་ཞིག་རེད།གལ་ཏེ་དབང་འཛིན་པའི་སེམས་ནང་བདེ་འཇགས་མེད་བསམ་བཞིན་དུ་མི་མང་རྣམས་ལ་དབང་འཛིན་པའི་ལྟ་རྟོགས་འོག་དེ་བས་ལྷིང་འཇགས་ཡོང་སྲིད་དམ།
དེ་དང་དུས་མཚུངས་དམག་གཟིགས་རྔམ་སྟོན་དང་ཡིག་ཆ་དཀར་པོ་གཉིས་ལ་གཤམ་གསལ་གྱི་དྲི་བ་འགའ་ཡོད་པ་སྟེ།གལ་ཏེ་རྔམ་སྟོན་དེས་རྒྱ་ནག་གི་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཁག་འཚུད་པའི་མི་མང་ལ་བདེ་འཇགས་ཡོད་སྙམ་པའི་གོ་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་ཡོད་ན།དབང་འཛིན་པ་ཚོས་དམག་གཟིགས་མཛད་སྒོར་འགྲོ་སོང་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་དེ་འདྲ་བཏང་སྟེ་མི་རྣམས་ཧ་ལས་པའི་སྟོབས་ཤུགས་མངོན་ཐབས་བྱེད་དགོས་དོན་གང་ཡིན་ནམ།
འཛམ་གླིང་ནང་བདེ་འཇགས་ལེགས་ཤོས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་སུ་ཡིན་ལ་རྩོད་པ་རྒྱག་མཁན་ཡོད་སྲིད་ཀྱང༌།སུའི་ཛ་ལེན་ཌེ་ནི་འཛམ་གླིང་ནང་ནས་དཔལ་ཡོན་དང་བདེ་འཇགས་ལེགས་ཤོས་ཀྱི་རྩོད་མེད་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་དེ་རེད།འོན་ཀྱང་སུའི་ཛ་ལེན་ཌི་གཞུང་ནས་རྒྱ་ནག་གཞུང་ལྟ་བུའི་སྟོབས་ཤུགས་ངོམ་ནས་སོ་སོའི་མི་མང་ལ་བདེ་འཇགས་ཡོད་སྙམ་པའི་གོ་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་མེད།
དེ་འདྲ་བའི་དྲི་བ་ཡང་ཡིག་ཆ་དཀར་པོར་ཡོད།གལ་ཏེ་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་རྣམས་ཐུན་མོང་དུ་དར་རྒྱས་གོང་འཕེལ་ངང་གནས་ཡོད་ན་ཤོག་བུ་དང་སྣག་ཚའི་འགྲོ་སོང་བཏང་དགོས་དོན་མེད།ཡར་རྒྱས་གོང་འཕེལ་ཕྱིན་ཡོད་ན་དེ་དག་རང་བཞིན་གྱི་མངོན་ཐུབ་པ་མ་ཟད།གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཚོས་རྒྱ་ནག་པེ་ཅིན་གཞུང་ལ་དུས་གཏན་དུ་ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་བྱེད་ཀྱི་རེད།
བློ་ཕམ་དགོས་པ་ཞིག་ལ་པེ་ཅིན་གྱིས་རེ་བ་བྱས་པ་བཞིན་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་རྣམས་ལ་ཡར་རྒྱས་གོང་འཕེལ་ཕྱིན་མེད།དེ་འདྲའི་ཡིག་ཆ་དཀར་པོ་བཏོན་པ་དེས།རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བོད་ནང་ལ་གཞི་རྒྱ་ཆེ་བའི་ངོ་ལོག་ཟིང་འཁྲུག་རྒྱུན་མཐུད་དེ་བྱུང་བའི་རྒྱབ་ལྗོངས་ཀྱི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ལ་རེ་བ་ཆེན་པོ་བཏོན་ཡོད།དཔེར་ན།སྔ་ལོ་བོད་ནང་དང་འདི་ལོའི་ཕྱི་ཟླ་བདུན་པའི་ནང་ཤར་ཏུར་ཀི་སི་ཐན་དུ་ཤིན་ཅང་དྲག་པོའི་ངོ་རྒོལ་བྱུང་བ་དེ་དག་ལ་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་གདུག་རྩུབ་ཆེན་པོས་དྲག་གནོན་བྱས་པ་རེད།པེ་ཅིན་གྱི་ཆེས་མཐོའི་དབང་འཛིན་པ་ཚོས་རྒྱ་ནག་ནང་དཔལ་འབྱོར་ཡར་རྒྱས་ཕྱིན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་གོང་གསལ་གཞི་རྒྱ་ཆེ་བའི་ངོ་རྒོལ་དེ་གཉིས་དྲག་གནོན་བྱས་པ་དེ་དག་འཛམ་གླིང་མི་མང་གིས་ལས་སླ་པོའི་ངང་ཁས་ལེན་དང་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཀྱི་རེད་སྙམ།གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་མིན་ན་རྒྱ་ནག་གི་དབང་འཛིན་པ་ཚོར་ཤོད་མི་ཕོད་པའི་གནད་དོན་ཞིག་ཡིག་ཆ་དཀར་པོའི་རྒྱབ་ཏུ་སྦ་གསང་བྱས་པ་གསལ་པོ་མཚོན་པ་རེད།
འདི་ནི་གསང་བའི་གཏམ་ཞིག་རེད།འདས་ལོའི་ནང་བོད་ས་ཡོངས་སུ་ཞི་བའི་ངོ་རྒོལ་བྱུང་རྗེས་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་དྲག་གནོན་འོག་མི་ཇི་ཙམ་ཤི་སྐྱོན་བྱུང་བ་སོགས་ཀྱི་ཞིབ་ཕྲའི་གནས་ཚུལ་ང་ཚོར་ཤེས་ཐབས་མེད།འོན་ཀྱང་འདི་ལོ་ཕྱི་ཟླ་༡༠ཚེས་༢༧ནང་ཚུན་དུ་གནས་ཚུལ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བར་གཞིགས་ན།ཕྱི་ལོ་༢༠༠༨ལོའི་ཟླ་བ་༣ནས་ད་བར་བོད་མི་༢༢༨འདས་གྲོངས་སུ་ཕྱིན་འདུགདེའི་ནང་ནས་མི་༡༡༨ཀྱི་མིང་དང་བཅས་པའི་ཞིབ་ཕྲའི་གནས་ཚུལ་ང་ཚོར་ཡོད།བོད་མི་༣༧༡བཙོན་འཇུག་ཁྲིམས་བཅད་བཏང་ཡོད་པ་དང༌།བོད་མི་༤༦༥༧འཛིན་བཟུང་ངམ་བཀག་ཉར་བྱས་ཡོད།བོད་མི་༩༩༠གར་སོང་ཆ་མེད་དུ་གྱུར་བ་མ་ཟད།བོད་མི་༡༢༩༤ཙམ་ལ་རྨས་སྐྱོན་ཕོག་ཡོད་པ་རེད།འདི་དག་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ཡིན་པ་ང་ཚོས་ཤེས་རྟོགས་ཡོད།ཁོང་ཚོ་མ་ཡིན་པའི་བོད་མི་ཇི་ཙམ་ཚེ་ལས་འདས་པ་དང༌།བཙོན་ཁང་དུ་བཅུག་པ།སྡུག་སྦྱོང་གནར་གཅོད་འོག་ད་དུང་གནས་ཡོད་པ་སུས་ཤེས་ཐུབ་བམ།
བོད་མིར་སྤྲད་པའི་ལག་རྟགས་གསར་ཤོསཿབྱབྱསྲོག་ཐོག་བཏང་བབྱབྱ
འདི་ལོ་ཕྱི་ཟླ་༡༠ནང་བོད་མི་ཁ་ཤས་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་ལྷ་སའི་དབང་འཛིན་པས་ཕྱི་ལོ་༢༠༠༨ལོའི་ཞི་བའི་ངོ་རྒོལ་ནང་ཞུགས་པའི་ནག་ཉེས་བཙུགས་ཏེ་སྲོག་ཐོག་བཏང་བ་རེད།མི་གཉིས་སྲོག་ཐོག་བཏང་བ་ཡིན་ཞེས་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཁས་ལེན་བྱས་ཡོད་ཀྱང༌།རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་གསར་འགྱུར་བརྒྱུད་ལམ་ཁག་ནང་དེའི་སྐོར་ཚིག་གཅིག་ཀྱང་བཀོད་མེད།སྲོག་ཐོག་བཏང་རྗེས་ཕུང་པོ་དེ་དག་སོ་སོའི་ནང་མིར་རྩིས་སྤྲོད་སྐབས་གནས་ཚུལ་དེ་བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་གཞི་ནས་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བ་རེད།དེ་ལྟར་འཛམ་གླིང་ཁྱོན་ཡོངས་སུ་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བོད་ནང་བོད་མའི་རང་དབང་འཐབ་རྩོད་བྱེད་མཁན་རྣམས་ཇི་ལྟར་དམར་གསོད་གཏོང་གི་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་བརྒྱུད་བསྒྲགས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང༌།སོ་སོའོ་མི་མང་ནང་གཞི་རྩའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་སྐོར་ཤོད་ཕོད་མཁན་ཡོད་པ་མ་རེད།ཉེ་ཆར་སྟོན་པའི་ཡིག་ཆ་དཀར་པོ་དེས།གཞི་རྩའི་སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་བེད་སྤྱད་མཁན་གྱི་བོད་མི་རྣམས་སྲོག་ཐོག་བཏང་བ་སྦ་གསང་བྱེད་མི་ཐུབ།
བྱབྱབདེན་པའི་ལས་ཁུངས།བྱབྱ
འོན་ཏེ།ནག་ཉེས་དེ་དག་རྒྱ་ནག་པེ་ཅིན་གཞུང་གིས་མི་བདེན་རྫུན་སྒྲིག་དྲིལ་བསྒྲགས་ཀྱི་མེ་སྒྱོག་མགྱོགས་མདེལ་རིམ་པའི་འོག་སྣོན་ཐབས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།ཡིག་ཆ་དཀར་པོ་སྟོན་རྗེས་རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་ཐབས་ཕྱོགས་གཅིག་གྱུར་ཁང་གི་འགོ་འཛིན་གཞོན་པ་ཀྲུའུ་ཝེ་བྱོན་ལ་ཁོང་ཚོས་དྲི་བ་དྲི་ལན་ཞིབ་རྒྱས་བྱས་པ་ཞིག་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་ཤིན་ཧྭ་དྲྭ་རྒྱའི་ནང་བཀོད་དེ།འཇར་མན་གྱི་དུས་དེབ་ཕྭོ་ཀ་སི་ (FOCUS)ཞེས་པའི་ནང་ཕྱི་ཟླ་༩ཚེས་༢༢ནང་དངོས་སུ་བརྒྱུད་སྤེལ་བྱས་འདུགདེ་ལྟར་ནང་ཁུལ་དྲི་བ་དྲི་ལན་བྱས་པ་དེ་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་དུས་དེབ་གྱིས་འདྲ་བཤུ་བྱ་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི།ཤིན་ཧྭ་གསར་ཁང་གིས་སོ་སོའི་འགོ་ཁྲིད་ལ་དྲི་བ་དྲི་ལན་བྱས་པ་ལས་དེར་ཕྱི་མིས་བཏོན་ན་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཡིད་ཆེས་ཆེ་བ་ཡོང་བའི་རེ་བ་བྱས་པ་དེ་རེད།དྲི་བ་དྲི་ལན་དེའི་ནང་ཀྲུའུ་ཝེ་བྱོན་གྱིས།བྱབྱ བདེན་པ་ནི་ང་ཚོར་ཡོད་པ་མ་ཟད།བོད་པའི་ཕྱོགས་ནི་རྫུན་གོས་གཡོགས་ནས་བསྡད་ཡོད་རེད།བྱབྱ ཅེས་བཤད་འདུགདེ་ལྟ་བུའི་རྫུན་གཏམ་ཤོད་ཕོད་པ་ནི་ཁོ་པ་ཚོའི་རང་གཤིས་མངོན་པ་རེད།
ཀྲུའུ་ཝེ་བྱོན་གྱི་བརྡ་ག་རེ་བཏང་ཡོད་པ་གསལ་པོ་རེད།དེ་ནི་བོད་མི་མང་ལ་རང་སྐྱོང་གི་གནས་བབ་བསྒྱུར་བཅོས་སམ་ཡར་རྒྱས་གཏོང་མི་འདོད་པ་དེ་རེད།ཀྲུའུ་ཝེ་བྱོན་གྱིས།བྱབྱ མདོར་བསྡུས་ནས་བཤད་ན།རྒྱ་ནག་ནང་གི་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་རྣམས་ལ་རང་སྐྱོང་གི་གནས་བབ་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་དེ།ད་ལྟ་གནས་བབ་ག་རེ་ཡོད་པ་རང་སོར་འཇོག་དགོས་པ་དེ་རེད།བྱབྱ ཅེས་བཤད་འདུག
རྒྱ་ནག་གི་དམངས་ཁྲོད་སྤྱི་ཚོགས་ནང༌།མིས་ག་རེ་བཤད་པ།
རྒྱ་ནག་དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་གནས་པའི་མི་སེར་དཀྱུས་མ་རྣམས་གནོན་ཤུགས་འོག་གནས་ཡོད་ཀྱང་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་མཁྲེགས་སྲུང་གི་ལངས་ཕྱོགས་དེར་ཁས་ལེན་བྱས་མེད།འདས་ལོར་བོད་ནང་གཞི་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཞི་བའི་ངོ་རྒོལ་བྱུང་བའི་སྐབས།པེ་ཅིན་དུ་ཡོད་པའི་ཀུང་མིང་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱི་ཉམས་ཞིབ་ལྟེ་གནས་ཁང་ (Gongmeng Law Research Centre)གིས་བོད་རང་སྐྱོངས་ལྗོངས་ཞེས་པ་དང༌།བོད་ཀྱི་ས་གནས་གཞན་ཁག་གསུམ་ལ་ཉམས་ཞིབ་པ་བཏང་ནས་ངོ་རྒོལ་བྱེད་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཇི་ཡིན་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་ཡོད་པ་རེད།ཁོང་ཚོའི་གནས་ཚུལ་དེ་དག་༼བོད་ཀྱི་ས་གནས་སུ་༣།༡༤དོན་རྐྱེན་བྱུང་དགོས་པའི་སྤྱི་ཚོགས་དང་དཔལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུ་མཚན་ཇི་ཡིན་གྱི་རྟོགས་ཞིབ་གནས་ཚུལ།༽ (An Investigative Report into the Social and Economic Causes of the 3.14 Incident in Tibetan Area)ཞེས་པ་ཞིག་ཕྱི་ཟླ་ལྔ་པའི་ནང་སྟོན་ཡོད་པ་རེད།དེའི་ནང་བཀོད་དོན།བོད་མིའི་ནང་རྒྱལ་ཞེན་ཤུགས་ཆེན་བྱུང་རྐྱེན་ནི་ལྐོག་ཟ་རལས་བསྲུང་དར་ཁྱབ་ཆེན་པོ་ཡོད་པར་བརྟེན་བྱབྱ སྐུ་དྲག་གསར་པ་བྱབྱ མང་པོ་འཕེལ་གྱི་ཡོད་པ་དེ་དག་པེ་ཅིན་གྱི་དངུལ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན།འོན་ཀྱང་བོད་ནང་གི་རྙོག་འཛིན་བྱུང་བ་ཚང་མ་ཁ་བྲལ་བར་ཉེས་གཡོག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད་ཅེས་དང།རྟོགས་ཞིབ་གནས་ཚུལ་དེའི་ནང་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་སེལ་ཆེད་རྒྱ་གཞུང་ལ་ཐབས་ལམ་དགུ་སྟོན་ཡོད་པ་རེད།ཐབས་ལམ་དང་པོ་ནི།བྱབྱ བོད་མི་རིགས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་ལ་ཉན་འཇོག་བྱས་ཏེ།དཀའ་ངལ་དེ་དག་སེལ་ཐབས་དང༌།ཁོང་ཚོའི་འདུན་པ་དང་ཁེ་དབང་ལ་སྲུང་བརྩི་དགོས་པ་མ་ཟད།ཡར་རྒྱས་ཀྱི་འཆར་གཞི་ག་རེ་སྟོན་དགོས་ཀྱང་བོད་མིའི་འདོད་པ་དང་དགོས་མཁོར་བསྟུན་དགོས།བྱབྱ ཅེས་བཀོད་འདུག
བསམ་འཆར་གསུམ་པའི་ནང༌།བྱབྱ མི་རིགས་ས་གནས་རང་སྐྱོང་གི་སྲིད་བྱུས་ལག་ལེན་འཁེལ་ཐབས་ས་གནས་ནང་ནུས་ལྡན་གྱི་བལྟ་རྟོག་དང་ཡར་རྒྱས་གཏོང་དགོས་པ་དང༌།འཛིན་སྐྱོང་ནང་མང་གཙོའི་ལམ་ལུགས་ཡོང་ཆེད་དབང་ཆ་བགོ་འགྲེམས་ཀྱི་ལས་གཞི་མགྱོགས་མྱུར་དུ་གཏོང་དགོས་པ།ལྐོག་ཟ་རུལ་སྲུང་བྱེད་མཁན་དང་འཇོན་ཐང་མེད་པའི་གཞུང་འཛིན་ལས་བྱེད་པ་དེ་དག་ཕྱིར་འབུད་དང༌།ལྷག་པར་དུ་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་དེ་དག་ཁ་བྲལ་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་ཁུལ་གྱི་མིང་འཁྱེར་མཁན་གྱི་ལས་བྱེད་དེ་དག་མུ་མཐུད་ནས་ལས་ཀར་མི་འཇོག་པ།བྱབྱ ཅེས་བཀོད་འདུག
རྟོགས་ཞིབ་སྙན་ཐོ་དེའི་ནང་རྒྱ་གཞུང་ལ་བོད་ནང་ཁྲིམས་མཐུན་གྱི་གཞུང་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་དགོས་ཞེས་བསམ་འཆར་སྟོན་འདུགཀྲུའུ་ཝེ་བྱོན་གྱིས།བྱབྱ བོད་ནང་ཆོས་དད་རང་མོས་རྒྱ་ནག་གི་ས་ཁུལ་གཞན་དུ་ཡོད་པ་ནང་བཞིན་ཡོད་པ་ལས་དེ་དག་ལ་འགོག་རྐྱེན་བྱེད་ཀྱི་མེད།ཆོས་ལུགས་ཀྱི་སྲིད་བྱུས་ཡང་རྒྱ་ནག་ནང་ག་རེ་ཡོད་པ་དེ་བོད་ནང་ལག་ལེན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།བྱབྱ ཅེས་བཤད་འདུག
འོན་ཀྱང་རྟོགས་ཞིབ་སྙན་ཐོ་དེའི་ནང་དེ་ལས་ལྡོག་པ་བརྗོད་འདུགརྟོགས་ཞིབ་པ་ཚོས་རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་ཆོས་དད་རང་མོས་ནི་བོད་རིགས་ཚོའི་མི་ཚེའི་ནང་དགོས་ངེས་ཅན་ཡིན་སྟབས་ཆོས་དད་རང་མོས་ལ་བརྩི་སྲུང་དང༌།ཆོས་ལུགས་སྲིད་བྱུས་ལག་བསྟར།དེ་བཞིན་ཆོས་ཀྱི་བྱ་བཞག་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་དགོས།ཞེས་བསམ་ཚུལ་སྟོན་འདུག
རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་དྲིལ་བསྒྲགས་དེར་རྒྱལ་ནང་གི་ལྟ་ཚུལ།
རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་ཁྱོག་བཤད་དྲིལ་བསྒྲགས་དེའི་སྐོར་དཔལ་འབྱོར་རིག་པའི་དུས་དེབ་ (The Economist)ནང༌།བྱབྱ རྒྱ་ནག་གི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་འགན་འཁྱེར་མཁན་དང༌།གཞན་ལ་ཉེན་ཁ་མི་བཟོ་མཁན།མ་འོངས་པར་སྟོབས་ཆེན་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཆགས་རྒྱུ་ཡིན་པ་མཐོང་ཚུལ་བཟོ་འདོད་ཡོད་ཀྱང༌།རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་ལས་བྱེད་པ་རེ་ཟུང་གི་སྤྱོད་ཚུལ་ལ་བརྟེན་མཐོང་ཚུལ་དེ་ལྟར་བཟོ་ཐུབ་མེད།གཅིག་གིས་ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་ནས་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་ཆབ་སྲིད་བཙོན་པར་སྡུག་སྦྱོང་དང་དྲག་གནོན་བྱས་པར་ངོ་རྒོལ་བྱས་ན།དེར་དངངས་ཚབ་ཆེན་པོས་ཁུངས་མེད་ཀྱིས་ལན་འདེབས་བྱས་ཏེ་འགེབས་སྲུང་བྱེད་པ་དང༌།ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་སུ་འདྲ་ཞིག་གིས་ྋགོང་ས་མཆོག་གདན་ཞུ་ཕུལ་ན་དེར་རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་གི་དུག་ལྟར་བརྩི་བགྱི་ཡོད་པ་རེད།བྱབྱ ཅེས་བཀོད་འདུག
རྒྱ་ནག་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་མིའི་མིག་ལམ་དུ་ཁོ་པ་ཚོའི་གཟུགས་བརྙན་དེ་གལ་ཆེར་བརྩིས་ཡོད།དེ་ལྟར་བྱེད་དགོས་དོན་ནི།ཕྱིའི་མིའི་ཆེད་དུ་མིན་པར་སོ་སོའི་མི་དམངས་ཀྱི་ཆེད་དུ་ཡིན་པ་རེད།གང་ཡིན་ཞེ་ན།རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་རྒྱ་ནག་གི་ལྐོག་རྔན་དང༌།དབང་ཤུགས་བེད་སྤྱད་དེ་ལས་དོན་སྒྲུབ་ཀྱི་ཡོད།པེ་ཅིན་གཞུང་གི་ཉེ་བའི་ཉམས་མྱོང་ལ་གཞིགས་ན།ལྐོག་རྔན་དང་དབང་ཤུགས་བེད་སྤྱོད་བྱ་རྒྱུ་དེ་ལས་དོན་བསྒྲུུབ་པའི་ཐབས་ཇུས་ཤིག་ལ་བརྩིས་ཡོད་འདུག་ཀྱང༌།ཐབས་ལམ་དེ་སོ་སོའི་མི་མང་གྀ་ཐོག་ཡུན་རིང་བེད་སྤྱོད་བྱེད་དྲག་པར་བརྟེན།ད་ལྟའི་ཆར་དེའི་ནུས་པ་ཇེ་ཞན་ཇེ་ཆུང་དུ་ཕྱིན་ཡོད།དཔེར་ན།ཀུང་མེང་ཁྲིམས་ལུགས་ཉམས་ཞིབ་ལྟེ་གནས་ཁང་གིས་སོ་སོའི་དཀའ་ངལ་ལ་མི་ལྟོས་པར་བོད་ནང་རྒྱ་ནག་གིས་བདེན་པ་མིན་པའི་དྲིལ་བསྒྲགས་ལ་གདོང་ལེན་ཐེར་བཏོན་བྱས་པ་རེད།བློ་ཕམ་པ་ཞིག་ལ་ཁྲིམས་ལུགས་ཉམས་ཞིབ་ཁང་དེ་སྒོ་རྒྱབ་དགོས་བྱུང་བ་དང༌།དེའི་འགན་འཛིན་འཛིན་བཟུང་བྱས་ཏེ་རྗེས་སུ་གློད་བཀྲོལ་བཏང་ཡོད་པ་རེད།
དེ་ལྟ་བུའི་རྒྱ་མི་རིགས་ཀྱི་རྒྱུན་ཤེས་གོང་འཕེལ་དང་བློ་རིག་ལྡན་པའི་བསམ་བློའི་འབོད་སྒྲ་ཆེ་རུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད།འདི་ལོ་ཕྱི་ཟླ་༨པའི་ཚེས་༦ནས་༨བར་སུའི་ཛ་ལེན་ཌིའི་རྒྱལ་ས་འཇི་ནི་ཝར་ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་ཁག་ཏུ་ཡོད་པའི་རྒྱ་རིགས་མཁས་པ་དང༌།འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་རྩོད་མཁན།བཙན་བྱོལ་བོད་མི་བཅས་དབར་ཚོགས་པའི་༼ཐུན་མོང་གི་གཞི་རྟེན་འཚོལ་བ།༽ཞེས་པའི་ཚོགས་ཆེན་གྱིས་ཡིག་ཆ་ཞིག་སྟོན་པ་དེའི་ནང༌།བྱབྱ ད་ལྟའི་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་གྱི་འབྱུང་རྩ་ནི་བོད་རྒྱ་མི་རིགས་གཉིས་དབར་གྱི་གདོང་ཐུག་ལས་བྱུང་བ་ཞིག་མིན་པར།རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་བོད་ལ་ལག་བསྟར་བྱས་པའི་སྲིད་དབང་སྒེར་སྡོམ་གྱི་དབང་བསྒྱུར་དང༌།རིག་གཞུང་སྟེང་མི་རིགས་རྩ་གཏོར་གྱི་བྱེད་བབ་ལས་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན།རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས།བོད་ནི་གནའ་སྔ་མོ་ནས་བཟུང་རྒྱ་ནག་གི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཡིན་ཞེས་སྒྲོག་བཞིན་པ་དེ་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དོན་དངོས་དང་མཐུན་གྱི་མེད།བྱབྱ ཅེས་བཀོད་ཡོད།
ཚོགས་ཆེན་དེའི་ནང༌།བྱབྱ བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ནི་འགྲོ་བ་མིའི་རིག་གཞུང་སྣེ་མང་ཁྲོད་ཀྱི་ནོར་བུ་ཁྱད་འཕགས་ཤིག་ཡིན།བོད་ལ་རང་དབང་མེད་ན།རྒྱ་ནག་ལའང་རང་དབང་མེད།བྱབྱ ཅེས་གྲོས་ཐག་བཅད་ཡོད་པ་རེད།རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཡིག་ཆ་དཀར་པོ་ཇི་ཙམ་སྟོན་ནའང༌།རྒྱ་མི་རིགས་སྤྱི་མང་གི་གླེང་ཕྱོགས་དེ་བས་ཀྱང་དེང་དུས་སུ་ཕྱོགས་པའི་འཕེལ་ཕྱོགས་འགོག་མི་ཐུབ།རྒྱ་ནག་མི་མང་གི་དགོས་དོན་ནི།རྒྱ་ནག་གཞུང་དེ་བས་ཕྱི་གསལ་ནང་གསལ་དགོས་རྒྱུ་དང༌།རྒྱ་ནག་མི་མང་རང་ཉིད་ཀྱི་འདོད་བློ་དང་བསྟུན་ཐུབ་པ་མ་ཟད།གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་རྣམས་ཀྱི་ཆེས་མཐོང་ལ་བརྩི་བཀུར་དང༌།ཁོང་ཚོ་རང་དབང་ངང་འཚོ་གནས་ཐུབ་རྒྱུའི་རེ་འདུན་དང་ལེན་བྱ་རྒྱུ་དེ་ཡིན།དེ་བྱུང་ན་རྒྱ་ནག་སྤྱི་ཡོངས་ལ་བརྟན་བརླིང་དང་དར་རྒྱས་ཡོང་རྒྱུའི་རྨང་གཞི་སྲ་བརྟན་ཞིག་འཛུགས་ཐུབ་ངེས་རེད།
འདི་ནི་པེ་ཅིན་གཞུང་གིས་ངེས་པར་དུ་ཐག་གཅོད་བྱ་རྒྱུར་འབད་བརྩོན་བྱེད་དགོས་པ་ལས།ཕྱོགས་གཅིག་ནས་ཡིག་ཆ་དཀར་པོ་ཞིག་སྟོན་པ་དང༌།ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་བོད་མིར་སྲོག་ཐོག་བཏང་ན་ཁྲིམས་མཐུན་གྱི་གཞུང་འཛིན་ཞིག་མ་རེད།ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་ཨིབ་རཧིམ་ལིན་ཀོན (Abraham Lincoln)གྱི་གསུངས་བཤད་ཅིག་ཇི་བཞིན་ལུང་འདྲེན་བྱས་ན།བྱབྱ མི་འགའ་ཞིག་དུས་ཐུང་ངང་ཉོ་ཐུབ་པ་དང༌།མགོ་བསྐོར་ཐུབ་པ།བཙན་དབང་བཏང་ཐུབ་ཀྱི་རེད།ཡིན་ནའང༌།མི་ཚང་མ་དུས་རྟག་དུ་ཉོ་ཐུབ་པ་དང༌།མགོ་བསྐོར་བཏང་ཐུབ་ཀྱི་མ་རེད་ལ།བཙན་པོ་དབང་ཡོད་དེ་བས་ཀྱང་གཏང་ཐུབ་ཀྱི་མ་རེད།བྱབྱ ཅེས་པ་ལྟར་ཡིན།
བྱབྱཁ་བྲལ་བེད་སྤྱད་ནས་ཁ་བྲལ་བྱབྱལ་རྒོལ་བ།
རྒྱ་ནག་པེ་ཅིན་གཞུང་གི་དབང་འཛིན་པ་ཚོས་ད་ཕན་གཡོ་སྒྱུའི་སྲིད་བྱུས་ལམ་ལྷོང་མ་བྱུང་བའི་ཐོག་ནས་དུས་རྟག་ཏུ་ཁྲིམས་མཐུན་གྱི་བརྟན་བརླིང་དེ་མགོ་སྐོར་གྱི་ལམ་ནས་ཉོ་མ་ཐུབ་པ་དང༌།སླུ་བྲིད་བྱེད་མ་ཐུབ་པ་གསལ་པོ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་ཡོད་སྟབས།ཁོ་པ་ཚོས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་གཞི་མེད་རྣ་བ་གཟན་པོའི་ཚིག་རྩུབ་ཀྱི་མཚན་སྨད་ཞུ་རྒྱུའི་སྐད་ཤུགས་ཇེ་ཆེར་གཏོང་བཞིན་ཡོད།མིག་སྔར་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་སྐྱོན་བརྗོད་བྱེད་ཡུལ་ནི།བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བས་བཙུགས་པའི་མང་གཙོའི་སྒྲིག་འཛུགས་འདི་རེད།རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བཙན་བྱོལ་དུ་བཙུགས་པའི་མང་གཙོའི་སྒྲིག་འཛུགས་འདི་རྫུན་མ་དང༌།དེའི་དབང་ཆ་ཚང་མ་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་ཡོད་ཚུལ་ཁྱོག་བཤད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།
ཉེ་ཆར་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་གཞི་རྩའི་མེད་པའི་སྐྱོན་བརྗོད་དེ་ཕྱི་ལོ་༢༠༠༩ཟླ་༡༠ཚེས་༢༨ཉིན་གཞུང་གཉེར་གྱི་མི་མང་ཉིན་རེའི་ཚགས་པར་ཞེས་པའི་ནང༌།བྱབྱ ཏཱ་ལའི་ཡིས་མང་གཙོའི་ལག་ལེན་ནི་དགོད་བྲོ་བའི་གཏམ་ཞིག་རེད།བྱབྱ (Dalai's Democracy Practices are Laughing Stock)ཅེས་འགོ་བརྗོད་དུ་འཁོད་པའི་རྩོམ་ཡིག་དེ་རེད།བཙན་བྱོལ་བོད་ཀྱི་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ལས་རིམ་ཚང་མ་ཕྱི་གསལ་ནང་གསལ་གྱིས་བརྙན་འཕྲིན་ནང་ཐད་ཀར་སྟོན་གྱི་ཡོད་སྟབས།མི་མང་ཉིན་རེའི་ཚགས་པར་གྱི་གསར་འགོད་པས་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་རྣམས་གནད་དོན་ག་རེའི་དོན་དུ་ཕྱིར་ཐོན་པ་ཤེས་འདོད་ཡོད་ན་ལས་སླ་པོའི་ངང་ནས་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་རྒྱུ་རེད།
ཡིན་ན་ཡང༌།རྒྱ་ནག་གཞུང་གཉེར་གྱི་ཚགས་པར་དེས་དངོས་དོན་མ་ཤེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྤྱི་འཐུས་རྣམས་ཕྱིར་ཐོན་པ་དེར་ཧ་ལས་ཧང་སངས་ལྟ་བུ་བྱས་འདུགགལ་སྲིད་དེ་ལྟར་མིན་ན་གསར་འགོད་པ་དེའི་མང་གཙོའི་འགྲོ་སྟངས་སྐོར་ཅི་ཡང་ཤེས་རྟོགས་མེད་པ་གསལ་པོ་རེད།མང་གཙོ་ནི་སོ་སོའི་འདུན་པ་ལྟར་བྱ་རྒྱུ་ཡོད་པ་དེ་ཡིན།བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ཁག་ཅིག་ཕྱིར་ཐོན་པ་དེར་བེད་སྤྱོད་ལོག་པར་བཏང་སྟེ།བཙན་བྱོལ་བོད་མིས་མང་གཙོའི་ལམ་སྲོལ་བཙུགས་པ་དེ་རྫུན་བཟོ་ལྟ་བུ་ཁྱོག་བཤད་བྱས་པ་ནི་བདེན་པ་མ་རེད།སྤྱི་འཐུས་རྣམས་ཕྱིར་ཐོན་བྱས་པ་དེས་མང་གཙོའི་ལམ་ལུགས་དང་སོ་སོའི་རང་དབང་བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་ཕྱིན་པ་མཚོན་ཡོད།དེས་བོད་མི་མི་རེ་ངོ་རེར་སྤོབས་སེམས་སྐྱེས་པའི་གསོན་ཤུགས་བྱིན་ཡོད་པ་རེད།
མི་དམངས་ཉིན་རེའི་ཚགས་པར་ཞེས་པའི་གསར་འགོད་པ་སུ་ཞིག་ཀྱང་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ལས་རིམ་སྐོར་གསར་འགྱུར་བཀོད་ཆེད་རྡ་རམ་ས་ལར་སླེབས་མེད།ཚོགས་དྲུང་ལས་ཁུངས་ཀྱི་དྲུང་ཆེས་གསར་འགོད་པ་སུ་སླེབས་པ་ཐོ་བཀོད་བྱས་པར་གཞིགས་ན།རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་གསར་འགོད་པ་སླེབས་མེད་པའི་ཁུངས་བསྐྱེལ་གནང་ཡོད།ང་ཚོས་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་གསལ་ལ་མི་དམངས་ཉིན་རེའི་ཚགས་པར་ནང་གི་དགོད་བྲོ་བའི་གསར་འགྱུར་དེ་རྒྱ་ནག་གཞུང་གཉེར་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཁྱབ་སྤེལ་ཁང་ནས་སྤེལ་བ་ཞིག་རེད་འདུགགསར་འགྱུར་དེ་བཞིན་རྐུབ་སྟེགས་སྟེང་ལ་བསྡད་དེ་བསམ་ཚོད་ཀྱི་རྒྱ་ཡིག་ནང་བྲིས་པ་གསལ་པོ་རེད།དཔེར་ན།བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་སྤེན་པ་ཚེ་རིང་དང༌།བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་གི་བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་ཟམ་གདོང་རིན་པོ་ཆེ།བོད་ཀྱི་རྩོམ་པ་པོ་འཇམ་དབྱངས་ནོར་བུ་བཅས་ཀྱི་མིང་གི་དག་ཆ་ཡང་ནོར་ནས་བྲིས་འདུག་པ་མ་ཟད།ནོར་ཝེ་བོད་ཀྱི་རླུང་འཕྲིན་ཁང་གི་མིང་ཡང་བྱབྱ ནོར་ཝེ་བོད་ཀྱི་སྐད་སྒྲབྱབྱ ཅེས་ནོར་ཏེ་བྲིས་འདུགདེར་རྟེན་ནོར་ཝེ་བོད་ཀྱི་སྐད་སྒྲ་ཅེས་པ་ག་རེ་ཡིན་མིན་དང༌།དེ་སུའི་སྐད་ཡིན་མིན།དེ་ནོར་ཝེ་ནང་ག་རེ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་མིན་བཅས་ང་ཚོས་ཤེས་འདོད་ཡོད།
མི་དམངས་ཉིན་རེའི་ཚགས་པར་ནང་མངོན་གསལ་དོད་པོ་དེ་ལྟ་བུའི་འགན་འཁུར་མེད་པའི་ནོར་འཕྲུལ་དང༌།ཁུངས་མེད་གནས་ཚུལ་བཀོད་ཡོད་སྟབས།རྒྱ་ནག་མི་མང་རྣམས་ལ་ཚགས་པར་དེའི་ནང་འགྲིག་པ་ག་རེ་ཡོད་མིན་དྲི་སྐབས་ཁོང་ཚོའི་ལན་ནི།འགྲིག་པ་གཅིག་ཡོད་པ་དེ་ཚེས་གྲངས་ཁོ་ན་རེད་ཅེས་བཤད་ཡོད་འདུག
དེ་མིན་ད་དུང་འགོ་བརྗོད་དུ་བྱབྱ བོད་ཀྱི་ཁ་བྲལ་རིང་ལུགས་པས་ཏཱ་ལའི་ཡི་མང་གཙོ་ཁུངས་མེད་ཀྱི་ཚང་བརྟོལ་བ་ Tibetan Separatist Exposes Dalai Lama's 'democracy myth'ཞེས་པའི་རྩོམ་ཡིག་གཞན་ཞིག་རྒྱ་ནག་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཁྱབ་སྤེལ་ཁང་་ www.chinatibet.poeple.co.cnགིས་འགོད་སྤེལ་བྱས་འདུགདེའི་ནང་འཇམ་དབྱངས་ནོར་བུས་བྲིས་པའི་་འགོ་བརྗོད་དུ་བྱབྱ བསྒུགས་བསྡད་པའི་དམངས་གཙོ་བྱབྱ (Waiting for Mangtso)ཞེས་པའི་རྩོམ་ཡིག་ནང་ནས་ཡིག་འབྲུ་མང་པོ་རང་འདོད་ལྟར་བེད་སྤྱོད་བྱས་འདུག་ཀྱང༌།འཇམ་དབྱངས་ནོར་བུའི་རྩོམ་ཡིག་དེ་ཕ་ཡུལ་དྲ་རྒྱའི་ (www.phayul.com)ནང་ཆ་ཚང་གང་ཡིན་པ་ཤེས་ཐུབ་རྒྱུ་རེད།
མི་རྣམས་ཡ་མཚན་སྐྱེས་དགོས་པ་ཞིག་ལ།རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བྱབྱ ཁ་བྲལ་བ་བྱབྱ གཅིག་གི་ག་རེ་བཤད་པ་བེད་སྤྱད་དེ་བྱབྱ ཁ་བྲལ་བབྱབྱ ་གཞན་ཞིག་ལ་རྒོལ་གྱི་ཡོད་པ་དེ་རེད།རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་སྐབས་སུ་རྒྱ་ནག་ནང་རྒྱ་མི་མང་པོས་དར་དམར་འཁྱེར་ནས་དར་དམར་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱས་པ་དེ་ནི།མའོ་ཙེ་ཏུང་གི་མིང་བེད་སྤྱད་ནས་མའོ་ཁོ་རང་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱས་པ་དང་མཚུངས་ཤིང༌།རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་འཇམ་དབྱངས་ནོར་བུ་དང་དེའི་སྔོན་ཙམ་བོད་ཀྱི་གཞོན་ནུ་ལྷན་ཚོགས་བེད་སྤྱད་བཞིན་པ་དེས་རྒྱ་ནག་གཞུང་ཇི་ཙམ་འུ་ཐུག་པ་མཚོན་པ་རེད།འཇམ་དབྱངས་ནོར་བུ་ནི།བོད་རང་བཙན་རྩོད་ལེན་པ་ཞིག་ཡིན་པ་དེར་ཁོང་རང་ཉིད་སྤོབས་པ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཁོང་གི་རྩོམ་ཡིག་བེད་སྤྱོད་ལོག་པ་བྱས་ཏེ།བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་ནང་མང་གཙོའི་སྒྲིག་སྲོལ་ལག་ལེན་བྱེད་བཞིན་པར་ངོ་རྒོལ་བྱས་པ་བརྒྱུད་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་མང་གཙོའི་ཐད་ཀྱི་རླབས་ཆེན་གྱི་གྲུབ་འབྲས་ལ་དམའ་འབེབས་བཏང་བ་དེས།ཐེངས་འདིའི་རྒྱ་ནག་མི་མང་དང་བོད་མིའི་སེམས་པ་མགུ་བའི་འགྲན་རྩོད་ནང་པེ་ཅིན་གཞུང་ཕམ་ཉེས་ཤོར་ཡོད་པ་གསལ་པོ་མངོན་པ་རེད།
མང་གཙོ་དང་གདམ་ག་བྱེད་པའི་ལམ་ལུགས་ནི།བཙན་བྱོལ་བོད་མི་རྣམས་ལ་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་གསོལ་རས་སྩལ་བའི་ཕྱག་རྟགས་ཆེ་ཤོས་ཤིག་ཡིན།ལམ་ལུགས་དེ་རྒྱུད་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ལ་གཞི་རྩའི་འགྱུར་བ་ཆེན་པོ་དང་ནུས་སྟོབས་ཆེན་པོ་བྱིན་ཡོད།དེས་ཤེས་ལྡན་མི་སྣ་གསོ་སྐྱོང་དང་བོད་རིགས་གཞོན་སྐྱེས་རྣམས་ལ་རང་གི་ཕུགས་བསམ་བསྒྲུབ་ཆེད་ཁོང་ཚོའི་ནུས་པ་འདོན་སྤེལ་བྱ་རྒྱུའི་སྐུལ་སྤེལ་བྱུང་སྟེ།བརྒྱུད་རིམ་དེའི་ནང་བཙན་བྱོལ་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་འདིའི་གོང་བུའི་ནུས་པ་འཕེལ་རྒྱས་ཡོང་རྒྱུར་ལེགས་སྐྱེས་ཕུལ་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད།འོན་ཀྱང༌།པེ་ཅིན་གཞུང་གི་དབང་འཛིན་པ་ཚོས་རྒྱ་ནག་མི་མང་ལ་དེ་ལྟ་བུའི་རང་དབང་མི་སྤྲོད་པ་མ་ཟད།མང་གཙོའི་ལམ་ལུགས་དེ་རྒྱ་ནག་མི་རིགས་ཀྱི་ཉེན་ཁ་བཟོ་མཁན་ལྟ་བུར་བརྩིས་ཀྱི་ཡོད།དེར་བརྟེན་པེ་ཅིན་གཞུང་གིས་ཆ་རྒྱུས་མེད་པའི་མང་གཙོའི་ལམ་ལུགས་ལ་རྟག་ཏུ་ཁྱི་ལྟར་སྐད་ངན་ཤོར་གྱི་ཡོད་པ་རེད།
ཕྱི་ལོ་ 2007་ ལོར་དབང་འདུས་ལགས་དང་ཁོང་གི་ལས་རོགས་རྣམས་ནས་ལྷ་སར་རེག་དུག་ནད་གཞིའི་སྐོར་མང་ཚོགས་ཁྲོད་ལས་འགུལ་སྤེལ་བཞིན་པ། 
་ལྗོངས་ཡོངས་ (གྲོང་ཁྱེར་) གྱི་ས་ཁུལ་བདུན་ག་ྱི་ནད་རིགས་ཚོད་འཛིན་ལྟེ་གནས་ཀྱིས་ཨེ་ཙེའི་འགོས་ནད་ལ་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་པ་དང༌།་ ལྷས་གྲོང་ཁྱེར་ཁུལ་གྱི་ལས་ཁུངས་ལྔ་ལ་ཨེ་ཙེའི་འགོས་ནད་ལ་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་ཐུབ་པའི་ཐོབ་ཐང་ཡོད་སྐོར་ཧམ་བཤད་བྱ་སྒོ་བཙུགས་ཡོད། ལས་ཁུངས་དེ་དག་ནི་བོད་རང་སྐྱོང་ནད་རིགས་ཚོད་འཛིན་ལྟེ་གནས་དང་། ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་ནད་རིགས་ཚོད་འཛིན་ལྟེ་གནས།་ བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་མི་དམངས་སྨན་ཁང་། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་མི་དམངས་སྨན་ཁང་གཉིས་པ། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་བོད་ལུགས་སྨན་ཁང་བཅས་ཡིན་པའི་གཞུང་འབྲེལ་གསར་འགྱུར་སྤེལ་བཞིན་ཡོད། དོན་དངོས་སུ་བོད་ཀྱི་ཕྱི་རོལ་དུ་གནས་པའི་བཙན་བྱོལ་སྤྱི་ཚོགས་ནང་དེའི་ཐད་དོ་སྣང་དང་འགན་འཁུར་ལེན་ཤུགས་ཆེ་བ་ཡོད་པ་མ་ཟད། སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་དེའི་ཐད་དོ་སྣང་ཆེན་པོ་ཡོང་གི་ཡོད། དོན་དངོས་ཐོག་བོད་ནང་དེ་ལྟར་ཚོད་འཛིན་བྱ་གི་མེད་པར་དེའི་ཐད་གཞུང་འབྲེལ་མིན་པའི་ཚོགས་པ་ཞིག་ནས་ལས་འགུལ་ཤུགས་ཆེ་སྤེལ་ཏེ་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་ནང་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེ་ཙམ་ཐེབས་ཡོད་ཀྱང་། མཐར་ཕྱི་ལོ་2008་ ཟླ་3་པའི་ནང་ལས་འགུལ་འདི་སྤེལ་མཁན་གྱི་གཙོ་བོའི་མི་སྣ་ཆབ་སྲིད་བཙོན་ཟུར་དབང་འདུས་ལགས་འཛིན་བཟུང་བྱས་ཏེ་ཕྱི་ཕྱོགས་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་ཉེས་མིང་བཏགས་ཏེ་མཐར་ཚེ་བཙོན་གྱི་དུས་བཀག་བཙོན་བཅུག་བཟོས་པ་རེད།།
.JPG)
